بررسی شباهت و تفاوت زبان پرتغالی و اسپانیایی

زبان‌های پرتغالی و اسپانیایی دو زبان مهم و تأثیرگذار رمانس (شاخه‌ای از زبان‌های لاتین) هستند که امروزه تعداد قابل‌توجهی از جمعیت جهان به آن صحبت می‌کنند. بسیاری تصور می‌کنند این دو زبان کاملاً مشابه یا حتی یکی هستند، اما واقعیت این است که هرچند نزدیکی و شباهت‌های قابل‌توجهی بین زبان پرتغالی و اسپانیایی وجود دارد، تفاوت‌های مهمی نیز بین تلفظ‌ها، واژگان و حتی ساختارهای گرامری این دو زبان وجود دارد. در ادامه این مطلب به بررسی این شباهت‌ها و تفاوت‌ها می‌پردازیم تا زبان‌آموزان و علاقه‌مندان آموزش زبان اسپانیایی و آموزش زبان پرتغالی درک دقیق‌تری از شباهت و تفاوت زبان پرتغالی و اسپانیایی داشته باشند.

آیا زبان پرتغالی همان زبان اسپانیایی است؟

در جواب به این سؤال باید بگوییم که خیر، پرتغالی و اسپانیایی دو زبان مستقل بوده و یکسان نیستند، هرچند زبان پرتغالی شباهت زیادی به زبان اسپانیایی دارد. هر دو این زبان‌ها از خانواده زبان‌های رومی هستند و از لاتین عامیانه (Vulgar Latin) منشأ گرفته‌اند، به همین دلیل بخش بزرگی از واژگان آن‌ها ریشه مشترک دارد. همان‌طور که در مثال‌هایی مانند agua / água یا información / informação دیده می‌شود، شباهت نوشتاری میان این دو زبان بسیار زیاد است و گفته می‌شود حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد واژگان آن‌ها هم‌ریشه یا مشابه‌اند. به همین دلیل، افراد اسپانیایی‌ زبان و پرتغالی زبان معمولاً می‌توانند متون نوشتاری یکدیگر را تا حد زیادی درک کنند.

بااین‌حال، این شباهت‌ها لزوماً به معنای قابلیت فهم آسان نیست. تفاوت اصلی بین زبان پرتغالی و اسپانیایی در تلفظ و آهنگ گفتار یا واج‌شناسی یا صداشناسی نمایان می‌شود. اسپانیایی معمولاً همان‌طور که نوشته می‌شود تلفظ می‌گردد، اما پرتغالی دارای صداهای نازال و آواهای پیچیده‌تری است و برخی حروف مانند «r» یا «s» در جایگاه‌های مختلف به شکل متفاوتی تلفظ می‌شوند. برای مثال، کلمه carro در هر دو زبان نوشته‌ای یکسان دارد، اما تلفظ آن متفاوت است. همچنین در گفتار، درک پرتغالی برای اسپانیایی‌زبانان کمی دشوارتر از درک اسپانیایی برای پرتغالی زبانان است؛ بنابراین، هرچند این دو زبان بسیار نزدیک و هم‌خانواده‌اند، اما از نظر هویتی و زبانی مستقل از یکدیگر محسوب می‌شوند.

تفاوت زبان پرتغالی و اسپانیایی چیست؟

در ادامه، تفاوت زبان پرتغالی و اسپانیایی را در بخش‌های مختلف بررسی می‌کنیم:

تفاوت در تلفظ

 بزرگ‌ترین تفاوت میان پرتغالی و اسپانیایی مربوط به تلفظ است، یکی از مهم‌ترین جنبه‌هایی که زبان‌آموزان هم هنگام مقایسه زبان اسپانیایی و پرتغالی متوجه آن می‌شوند. اسپانیایی تلفظی بسیار شفاف، استاندارد و دقیق دارد، به‌گونه‌ای که بیشتر حروف همان‌طور که نوشته می‌شوند تلفظ می‌گردند؛ مثلاً واژه gracias (تشکر) به طور واضح و مشخص تلفظ می‌شود و معمولاً اداکردن آن ساده است. اما پرتغالی آهنگ بیشتری دارد و بسیاری از صداها در آن به انگلیسی نزدیک‌اند؛ گاهی نیز حروف به‌صورت نازال (از بینی) تلفظ می‌شوند. کلمه obrigado (تشکر) در پرتغالی برزیلی با صدای کشیده و نغمه‌ای ادا می‌شود و در پرتغالی اروپایی با تفاوت‌های لهجه‌ای متفاوت تلفظ می‌گردد. این تنوع در تلفظ، موسیقایی و پیچیده بودن پرتغالی را نشان می‌دهد؛ درحالی‌که اسپانیایی همانند یک متن ساده و قابل‌پیش‌بینی است.

تفاوت در گرامر

در بخش گرامر، هر دو زبان اسپانیایی و پرتغالی از نظر کلی ساختار فعل‌ها و قواعد جمله‌بندی به هم نزدیک‌اند، اما تفاوت‌ها باعث می‌شود الگوی دقیق در هر زبان کمی متفاوت حس شود. پرتغالی معمولاً در استفاده از ضمیرها انعطاف بیشتری نشان می‌دهد و گاهی ضمیرها بیشتر در جمله به‌صورت صریح می‌آیند، درحالی‌که در اسپانیایی به دلیل قواعد هم‌خوان‌تر و قابل‌پیش‌بینی‌تر بودن جمله، معمولاً حذف یا جای‌گذاری ضمیرها با حس ساده‌تری انجام می‌شود.

همچنین در برخی موارد، پرتغالی گزینه‌های متنوع‌تری برای بیان حالت‌ها و زمان‌ها دارد و در نتیجه شکل‌های صرف فعل ممکن است گسترده‌تر به نظر برسد. نکته مهم این است که یادگیری این تفاوت‌های ریز مثل الگوهای رایج صرف یا جایگاه ضمیرها باعث می‌شود زبان‌آموز بهتر بتواند تفاوت زبان پرتغالی و اسپانیایی را تشخیص داده و ارتباط بین جمله‌ها را دقیق‌تر بفهمد.

کلمات و واژگان

 بعضی کلمات در هر دو زبان کاملاً مشابه بوده و معانی یکسانی هم دارند؛ مثلاً familia در اسپانیایی و família در پرتغالی که هر دو به معنی خانواده هستند، یا animal که در هر دو زبان به معنی حیوان است. یا کلمات دیگری مانند color در اسپانیایی و cor در پرتغالی که هر دو معادل «رنگ» هستند. اما در کنار این‌ها، برخی واژگان در دو زبان از نظر املایی یا شکل نوشتاری به هم نزدیک‌اند اما معنای آنها کاملاً متفاوت است. مثلاً، embarazada در اسپانیایی یعنی «باردار»، اما embaraçada در پرتغالی به معنای «خجالت‌زده» است. یا esquisito که در پرتغالی به معنای عجیب است و exquisite در اسپانیایی به معنای لذیذ. برخی کلمات نیز کاملاً متفاوت‌اند:

• پرتغالی: menino (پسر)
• اسپانیایی: niño

یا:

• پرتغالی: mulher (زن)
• اسپانیایی: mujer

در مورد تلفظ واژگان نیز معمولاً زبان‌آموزان با این حقیقت مواجه می‌شوند که شباهت نوشتاری، به معنی همسان بودن تلفظ نیست. در عمل ممکن است کسی بتواند متن‌های نوشته‌شده در هر دو زبان را تا حدی بخواند و مفهوم کلی را درک کند، اما هنگام حرف‌زدن یا شنیدن گفتار طبیعیِ بومی، تفاوت در آواها و آهنگ گفتار خودش را نشان می‌دهد. همین موضوع باعث می‌شود تلفظ برخی کلمات برای افراد آشنا به یکی از دو زبان، در زبان دیگر کمی سخت یا گیج‌کننده باشد.

استفاده از ضمایر

 در زمینه ضمایر فاعلی، تفاوت قابل‌توجهی نیز میان پرتغالی و اسپانیایی وجود دارد. در پرتغالی، ضمایر فاعلی گاهی حذف می‌شوند، به‌ویژه در زبان محاوره و جملاتی که از نظر معنایی واضح است. این موضوع باعث کاهش استفاده مستقیم از ضمیر می‌شود و جملات مختصرتر و روان‌تری ساخته می‌شود. در مقابل، در اسپانیایی، ضمایر فاعلی تقریباً همیشه ذکر می‌شوند، حتی اگر معنای جمله واضح باشد. این تفاوت در کاربرد ضمایر، نحوه ساخت جمله و رسم‌الخط در هر زبان را متفاوت می‌کند و باید آن را هنگام یادگیری و ترجمه در نظر گرفت.

صرف افعال

در مقایسه صرف افعال، یکی از تفاوت‌های مهم میان زبان‌های پرتغالی و اسپانیایی این است که افعال بی‌قاعده در پرتغالی معمولاً بیشتر و پیچیده‌تر هستند. در اسپانیایی، صرف افعال بی‌قاعده معمولاً الگوهای ثابتی دارند و یادگیری آن‌ها نسبتاً آسان‌تر است، چرا که خیلی از شکل‌های بی‌قاعده‌شان در قالب‌هایی خاص قرار دارند که تکرار می‌شوند. اما در پرتغالی، تنوع و تعداد شکل‌های بی‌قاعده زیادتر است و در نتیجه، افراد باید تمرکز بیشتری داشته باشند تا بتوانند صرف درست و صحیح این افعال را بیاموزند.

حروف اضافه

در مورد حروف اضافه، هر دو زبان از طیف وسیعی از حروف اضافه استفاده می‌کنند که شباهت‌های زیادی در شکل و ساختار دارند. اما کاربرد، معانی و ترجمه این حروف اضافه در هر زبان کمی متفاوت است و باید باتوجه‌به متن و بافت بسته‌شده، مصرف شوند. برای نمونه، حروف اضافه مانند de, a, em در هر دو زبان کاربرد دارند، اما در پرتغالی ممکن است ساده‌تر و انعطاف‌پذیرتر باشد و در ترجمه و کاربردهای خاص، تفاوت‌هایی داشته باشد.

• do = de + o
• da = de + a
• no = em + o
• na = em + a

در اسپانیایی چنین ادغامی کمتر دیده می‌شود و تنها حالت معروف:

• al = a + el
• del = de + el

سخن پایانی

پرتغالی و اسپانیایی دو زبان نزدیک اما مستقل هستند. اگر کسی یکی از این دو زبان را بداند، یادگیری زبان دیگر برایش آسان‌تر خواهد بود، اما این دو زبان یکسان نیستند. تفاوت زبان پرتغالی و اسپانیایی از نظر تلفظ، گرامر، واژگان، صرف افعال و حروف اضافه باعث می‌شوند زبان‌آموزان نیاز داشته باشند هر زبان را به طور جداگانه فرابگیرند. بااین‌حال، شباهت‌های گسترده ریشه‌ای یادگیری متقاطع را بسیار سریع‌تر می‌کند.

سؤالات متداول