International English Language Testing System که به اختصار IELTS نوشته میشود در واقع یک آزمون رسمی و بینالمللی برای افرادی است که قصد تحصیل و یا کار در خارج از کشور را دارند، این آزمون دارای بخشهای مختلفی است که لیسنینگ آیلتس یکی از بخشهای مهم آن به شمار میرود و اغلب زبانآموزان ممکن است برای موفقیت در این مرحله چالشهای بسیاری را تجربه کنند.
با این حال، با آشنایی با ساختار آزمون، تمرین مداوم و استفاده از روشهای مناسب مطالعه، میتوان مهارت شنیداری را بهتدریج تقویت کرد و عملکرد بهتری در این بخش داشت. اما نخستین موضوعی که در حین تمرین در این بخش حائز اهمیت است، آشنایی با مراحل آزمون، نوع سؤالات و ترفندهایی برای افزایش نمره است که در این مقاله سعی شده تمامی این موارد به طور خلاصه بررسی شود.
سیستم بینالمللی آزمون زبان انگلیسی (IELTS) یک آزمون مهارت انگلیسی است که به طور گسترده در اغلب دانشگاهها، مؤسسات دانشگاهی، فضاهایی کاری در سراسر جهان پذیرفته شده است، این آزمون در مقیاس ۱ تا ۹ نمرهدهی میشود و در طول آزمون، مهارت شخص در گوشدادن، خواندن، نوشتن و صحبتکردن به زبان انگلیسی ارزیابی میشود. همانطور که اشاره شد یکی از مراحل این آزمون بخش شنیداری است که از آن تحت عنوان لیسنینگ آیلتس یاد میشود، بهطور کلی مدتزمان آزمون لیسنینگ حدود ۳۰ دقیقه است و به شخص حدود ۱۰ دقیقه زمان اضافی برای انتقال پاسخهای خود به پاسخنامه داده میشود.
در بخش Listening، داوطلب چهار فایل صوتی شامل مکالمه و مونولوگ را فقط یکبار میشنود و همزمان به ۴۰ سؤال پاسخ میدهد. در این بخش از لهجههای مختلف انگلیسی، از جمله بریتانیایی، استرالیایی، نیوزیلندی و آمریکای شمالی، استفاده میشود.

آن دسته از زبان جویانی که قصد دارند در مدتزمان محدودی برای این آزمون آماده شوند در کلاس آیلتس فشرده میآموزند که بخش شنیداری آیلتس شامل 4 بخش 10 سؤالی است که در یک فایل صوتی در اختیار آزموندهندگان قرار میگیرد و موضوع هر بخش نیز به شرح زیر است.
پارت ۱ معمولاً به یک موقعیت روزمره و اجتماعی اختصاص دارد و شامل مکالمه میان دو گوینده است؛ برای مثال، ممکن است گفتوگویی درباره هماهنگی سفر یا دریافت اطلاعات شکل بگیرد.
پارت ۲ شامل یک مونولوگ است؛ یعنی فقط یک نفر درباره یک موقعیت اجتماعی یا موضوع مرتبط با امکانات و خدمات عمومی صحبت میکند. این بخش بهخاطرداشتن نامها، تاریخ، زمان و… از اهمیت زیادی برخوردار است، داوطلب باید توجه داشته باشد که پاسخ سؤالها مطابق ترتیب اطلاعات ارائهشده در فایل صوتی ظاهر میشوند؛ بنابراین، معمولاً پاسخ سؤال اول پیش از پاسخ سؤال دوم در فایل شنیده میشود.
پارت ۳ در یک موقعیت آموزشی یا دانشگاهی شکل میگیرد و معمولاً شامل گفتوگویی میان دو گوینده اصلی است؛ برای مثال، ممکن است دو دانشجوی دانشگاه درباره یک موضوع درسی گفتوگو کنند و یک استاد یا tutor نیز بحث را هدایت کند.
پارت ۴ شامل یک مونولوگ درباره یک موضوع آکادمیک است و برخلاف پارت ۳، فقط یک نفر صحبت میکند. موضوع این بخش میتواند آموزشی یا علمی باشد و داوطلب باید در طول سخنرانی اطلاعات و جزئیات موردنیاز برای پاسخگویی به سؤالها را دنبال کند.
لیسنینگ آیلتس حدود ۳۰ دقیقه طول میکشد و شامل ۴۰ سؤال در چهار بخش است. در نسخه کاغذی، پس از پایان فایلهای صوتی، ۱۰ دقیقه برای انتقال پاسخها به پاسخنامه در نظر گرفته میشود.
در این بخش از آزمون لیسنینگ آیلتس آزموندهنده باید جملات مختلفی را که جزئیات کلیدی را از یک بخش یا تمام فایل صوتی خلاصه میکند را گوش داده و سپس بر اساس نوع سوال جای خالی را در هر جمله تکمیل کنند. بهطور کلی در این بخش آزمون محدودیت کلمه وجود دارد و آزموندهنده تنها اجازه دارد یک یا دوکلمه در قسمت مشخص شده قرار دهد. در پایان باید متذکر شد که از آنجا که تکمیل جمله، توانایی شناسایی اطلاعاتمحوری را ارزیابی میکند، از این روی آزموندهنده باید روابط کاربردی مانند علت و معلول را بهخوبی درک کند.
در سوالات چندگزینهای، ابتدا یک جمله و به دنبال آن سهراه ممکن برای تکمیل آن وجود دارد و آزموندهنده باید ابتدا سؤال را بادقت بخوانید و پاسخ صحیح را از بین گزینههای A، B یا C انتخاب کند. درصورتیکه سوالی به بیش از یک پاسخ صحیح نیاز داشته باشد، به آزموندهندگان گفته میشود که بیش از یک پاسخ را انتخاب کنند. بهطور کلی این سؤالات برای سنجش مهارتهای مختلفی از جمله توانایی درک دقیق نکات خاص یا درک کلی از ایدههای اصلی متن شنیداری استفاده میشوند و آزموندهنده برای موفقیت در این مرحله باید بهخوبی با کلمات کلیدی، مترادفها، متضادها و… آشنا باشد.
در این نوع سؤال، داوطلب باید بر اساس توضیحات صوتی، بخشهای مختلف یک نقشه، پلان یا دیاگرام را شناسایی و برچسبگذاری کند. ممکن است پاسخها از میان گزینههای ارائهشده انتخاب شوند یا داوطلب کلمه یا عبارتی را که در فایل صوتی میشنود در جای مناسب وارد کند. توجه به جهتها، موقعیت مکانی و ارتباط میان بخشهای مختلف تصویر برای پاسخگویی دقیق اهمیت دارد.
در این نوع سؤال، داوطلب باید پاسخ کوتاهی را بر اساس اطلاعات شنیدهشده در فایل صوتی بنویسد. سؤالها ممکن است درباره اطلاعات مشخصی مانند نام، مکان، قیمت یا زمان باشند و تعداد کلمات یا اعداد مجاز نیز در دستور سؤال مشخص میشود.
یکی از مهمترین مباحثی که در طول آمادهشدن برای آیلتس اهمیت زیادی دارد، شناخت ترفندهایی است که میتواند برای افزایش نمره در این آزمون مؤثر باشد. بهطور کلی تمرین مداوم و لحاظکردن موارد فوق در حین تمرین روزمره میتواند نقش مؤثری در موفقیت آزمون لیسنینگ آیلتس داشته باشد.
لیسنینگ آیلتس نیز مانند بسیاری از موقعیتهای واقعی شنیداری، فقط یک فرصت برای گوشدادن به فایل صوتی در اختیار داوطلب قرار میدهد؛ بنابراین، در طول آزمون امکان پخش دوباره فایل وجود ندارد و داوطلب باید همزمان با گوشدادن، اطلاعات موردنیاز را شناسایی و ثبت کند.
بهمنظور تمایل و علاقه بیشتر به بخش شنیداری آیلتس بهتر است موضوعات جالب را برای شنیدن گوش کرد، بهعنوانمثال اگر به تاریخ علاقه دارید به داستانهای تاریخی گوش دهید و یا اگر به ورزش علاقهمند هستید از پادکستهای ورزشی غافل نشوید. چراکه مطالعه و آموزش همراه باعلاقه میتواند سبب افزایش انگیزه شود.
نکته مهمی که در طی تمرین باید به آن توجه شود این است که در حین تمرین بهمنظور ارتباط قوی و درک کلمات کلیدی، بلندخوانی میتواند در تقویت تلفظ، تشخیص الگوهای صوتی و ارتباط میان شکل نوشتاری و تلفظ کلمات مفید باشد. بهتر است زبانآموز در کنار آن، فایلهای صوتی متناسب با سطح خود را نیز بهصورت منظم گوش دهد و واژگان و عبارتهای جدید را در بافت جمله تمرین کند.
انگلیسی فقط یک آزمون نیست؛ بلکه یک زبان است. اگرچه آیلتس دانش و مهارت فرد را در این زبان میسنجد. اما یکی از بهترین راهها برای یادگیری خوب یک زبان و عملکرد خوب در آزمون، استفاده از انگلیسی در زندگی واقعی است، اگر زبانآموز بتواند در فعالیتهای روزمره خود فرصتهایی برای شنیدن و استفاده از زبان انگلیسی ایجاد کند، میتواند در معرض ورودی زبانی بیشتری قرار بگیرد. گوشدادن به پادکست، ویدئو، گفتوگو یا محتوای آموزشی متناسب با سطح زبان میتواند بخشی از این تمرین باشد. بنابراین افرادی که علاقهمند به گرفتن مدرک آیلتس هستند ردپای زبان انگلیسی باید در آهنگها، چتها، متنها، ایمیل، تماسها و… آنها مشاهده شود.
متأسفانه اشتباهات کوچک میتوانند فراتر از حد تصور بزرگ بهحساب بیایند، از این روی زبانآموزان باید پس هر تمرین اشتباهات خود بارها را بررسی کنند و برای هرکدام پاسخ صحیح را انتخاب کنند.
تمرین درک مستقیم عبارتهای انگلیسی بدون ترجمه کلمهبهکلمه میتواند به داوطلب کمک کند تا هنگام گوشدادن، سریعتر معنای جمله را پردازش کند. در لیسنینگ آیلتس فرصت کافی برای ترجمه ذهنی تکتک کلمات وجود ندارد؛ بنابراین، بهتر است داوطلب بهتدریج توانایی درک عبارتها و مفهوم کلی را بدون وابستگی به ترجمه فارسی تقویت کند.

در بخش لیسنینگ آزمون آیلتس ، داوطلب باید به ۴۰ سؤال در چهار بخش فایل صوتی پاسخ دهد. هر پاسخ صحیح یک نمره خام دارد و در پایان، مجموع پاسخهای درست از ۴۰ محاسبه میشود. برای پاسخهای نادرست نمرهای کسر نمیشود؛ بنابراین، حتی اگر داوطلب از پاسخ یک سؤال مطمئن نباشد، بهتر است سؤال را بدون پاسخ رها نکند.
پس از محاسبه نمره خام، نتیجه به نمره Band در مقیاس ۰ تا ۹ تبدیل میشود. برای مثال، در جدولهای رسمی IELTS، تعداد مشخصی از پاسخهای صحیح با Band Score متناظر میشوند. با این حال، مرزهای دقیق تبدیل نمره خام به Band ممکن است در آزمونهای مختلف اندکی متفاوت باشد؛ بنابراین، نباید یک جدول ثابت را برای تمام آزمونها قطعی در نظر گرفت.
| نمره خام از ۴۰ | نمره تقریبی Band |
|---|---|
| ۴۰ | ۹ |
| ۳۵ | ۸ |
| ۳۰ | ۷ |
| ۲۳ | ۶ |
| ۱۸ | ۵ |
در نتیجه، برای افزایش نمره لیسنینگ آیلتس، هدف اصلی باید افزایش تعداد پاسخهای صحیح از ۴۰ سؤال باشد. برای نمونه، اگر داوطلب در یک آزمون تمرینی ۳۰ پاسخ صحیح داشته باشد، عملکرد او در محدوده تقریبی Band 7 قرار میگیرد؛ البته نمره نهایی بر اساس استاندارد تبدیل همان آزمون تعیین میشود. همچنین نمره Listening بهصورت مستقل گزارش میشود و در محاسبه نمره Overall IELTS در کنار نمرههای Reading، Writing و Speaking قرار میگیرد.
در لیسنینگ آیلتس تفاوتی میان نسخه آکادمیک (Academic) و جنرال (General Training) وجود ندارد و بخش Listening در هر دو آزمون یکسان است؛ هر دو شامل چهار بخش و ۴۰ سؤال هستند. تفاوت اصلی این دو آزمون در بخشهای Reading و Writing است.
سخن پایانی
آیلتس (سیستم بینالمللی آزمون زبان انگلیسی) یک آزمون استاندارد انگلیسی برشمرده میشود که در مقیاس بینالمللی شناخته میشود. این آزمون برای ارزیابی سطح زبان انگلیسی افرادی که مایل به کار یا ادامه تحصیل در یک محیط انگلیسیزبان هستند، استفاده میشود و اکثر داوطلبان آن را افرادی شامل میشوند که مایل به ادامه تحصیل در خارج از کشور هستند و یا قصد دارند در خارج از کشور یک حرفه بینالمللی را آغاز کنند. این آزمون دارای 4 بخش است که در این میان لیسنینگ آیلتس شامل 40 سؤال متنوع است که در قالب 4 فایل صوتی در اختیار زبانآموزان قرار میگیرد و بر اساس این فایل صوتی زبانآموز باید به سؤالات بهصورت جای خالی، سؤالات کوتاه و… پاسخ دهد.
آیا بخش لیسنینگ آیلتس برای آزمون آکادمیک و جنرال یکسان است؟
در بخش لیسنینگ، آزمون آکادمیک و جنرال تفاوتی ندارند و هر دو شامل چهار بخش و ۴۰ سؤال هستند. بنابراین، نمیتوان گفت لیسنینگ جنرال آسانتر از لیسنینگ آکادمیک است. تفاوت اصلی دو آزمون در Reading و Writing دیده میشود.
در حال حاضر نمیتوان صرفاً بر اساس شایعات یا پیشبینیهای غیررسمی گفت که آزمون IELTS در سال 2027 سختتر خواهد شد. داوطلبان بهتر است برای اطلاع از هرگونه تغییر رسمی در ساختار یا نحوه برگزاری آزمون، اطلاعیههای رسمی آیلتس را دنبال کنند.